อาหารสายยางสำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการรักษาด้วยเคมีบำบัดสำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่กำลังรับ เคมีบำบัด (Chemotherapy) ร่างกายจะเกิดภาวะอักเสบทั่วร่างกายและมีการสลายของมวลกล้ามเนื้ออย่างรวดเร็ว อาหารทางสายยางจึงไม่ใช่แค่การให้อิ่มท้อง แต่คือ "การเตรียมความพร้อมเพื่อให้ร่างกายทนต่อยาเคมีได้ครบโดส" ครับ
หัวใจสำคัญของการจัดอาหารสายยางในกลุ่มนี้:
1. เน้นโปรตีนสูงกว่าปกติ (High Protein)
เคมีบำบัดจะเข้าไปทำลายเซลล์มะเร็ง แต่ก็ส่งผลกระทบต่อเซลล์ดีด้วย ร่างกายจึงต้องใช้โปรตีนมหาศาลในการสร้างเม็ดเลือดขาวและซ่อมแซมเนื้อเยื่อ
เป้าหมาย: ป้องกันภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ (ซึ่งจะทำให้ต้องเลื่อนการให้คีโมออกไป)
วัตถุดิบแนะนำ: เน้น ไข่ขาว เป็นหลัก (อาจต้องใช้ถึง 6-10 ฟองต่อวัน ตามน้ำหนักตัว) หรือใช้ Whey Protein เสริม
2. เสริมสารต้านการอักเสบ (Immunonutrition)
ปัจจุบันมีสูตรอาหารทางการแพทย์ที่ผสมสารพิเศษเพื่อช่วยผู้ป่วยมะเร็งโดยเฉพาะ:
Omega-3 (EPA): จากน้ำมันปลา ช่วยยับยั้งสารอักเสบที่มะเร็งหลั่งออกมา ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้ผู้ป่วยผอมแห้ง (Cachexia)
Arginine & Glutamine: กรดอะมิโนที่ช่วยเสริมภูมิคุ้มกันและช่วยให้ผนังลำไส้แข็งแรง ลดอาการท้องเสียจากผลข้างเคียงของยา
3. การจัดการกับผลข้างเคียงของคีโม
ผู้ป่วยที่ให้คีโมมักมีปัญหาที่ระบบทางเดินอาหาร แม้จะให้ทางสายยางก็ตาม:
อาการคลื่นไส้/อาเจียน: แนะนำให้แบ่งมื้ออาหารเป็น มื้อย่อยๆ 5-6 มื้อ (มื้อละน้อยๆ แต่บ่อย) แทนการให้มื้อใหญ่ 3-4 มื้อ เพื่อลดอาการพะอืดพะอม
ท้องเสีย/เยื่อบุช่องปากอักเสบ: หากผู้ป่วยมีอาการท้องเสียบ่อย ควรใช้สูตรที่มี ใยอาหารละลายน้ำ หรือสูตรที่ย่อยมาแล้วส่วนหนึ่ง (Peptide-based)
📊 ตารางสารอาหารที่เหมาะสม
สารอาหาร สิ่งที่ผู้ป่วยมะเร็งต้องการ ตัวอย่างวัตถุดิบ/สูตร
พลังงาน สูง (30−35 kcal/kg) เพิ่มน้ำมันรำข้าว หรือ MCT Oil
โปรตีน สูงมาก (1.2−1.5 g/kg) ไข่ขาว, เนื้อปลา, อกไก่ปั่น
ไขมัน เน้นไขมันดี และ Omega-3 น้ำมันปลา, น้ำมันมะกอก
วิตามิน วิตามินซี, อี และธาตุสังกะสี ฟักทอง, แครอท, บรอกโคลีปั่น (ต้มสุก)
💡 แนะนำอาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะ (Medical Food)
หากการปั่นอาหารเองทำได้ยาก หรือผู้ป่วยน้ำหนักลดเร็วมาก แนะนำสูตรที่ออกแบบมาเพื่อ "ผู้ป่วยมะเร็ง" โดยเฉพาะ เช่น:
Prosure (มี EPA สูง ช่วยเพิ่มน้ำหนักตัว)
Supportan (โปรตีนสูง พลังงานเข้มข้น มีน้ำมันปลา)
Neo-Mune (สูตรเพิ่มภูมิคุ้มกัน มีอาร์จีนีนและกลูตามีน)
⚠️ ข้อควรระวังพิเศษ
ความสะอาด: ช่วงให้คีโม ภูมิคุ้มกันผู้ป่วยจะต่ำมาก (Neutropenia) อาหารปั่นต้อง สุก 100% และอุปกรณ์ต้องฆ่าเชื้ออย่างดี เพราะการติดเชื้อในกระแสเลือดจากอาหารที่ไม่สะอาดเป็นอันตรายถึงชีวิต
การกรอง: หากปั่นเอง ต้องกรองกากออกให้เกลี้ยงที่สุด เพราะถ้าสายตันและต้องไปเปลี่ยนสายที่โรงพยาบาลในช่วงที่เม็ดเลือดขาวต่ำ จะเสี่ยงต่อการติดเชื้อสูงมากครับ
