การเตรียมอุปกรณ์ ขั้นตอนการให้ การให้อาหารสายยางอย่างถูกวิธี เพื่อให้การให้อาหารทางสายยางเป็นไปอย่างมืออาชีพและปลอดภัยที่สุด ผมสรุปขั้นตอนแบบ Step-by-Step ที่เข้าใจง่ายและนำไปใช้ได้ทันที ดังนี้ครับ
1. การเตรียมอุปกรณ์ (Preparation)
จัดเตรียมสิ่งของเหล่านี้วางไว้บนถาดสะอาดใกล้ตัวผู้ป่วย:
อาหาร: อาหารปั่นหรืออาหารทางการแพทย์ (ต้องอยู่ในอุณหภูมิห้อง)
กระบอกฉีด (Syringe): ขนาด 50 ซีซี สำหรับให้อาหาร
น้ำต้มสุก: สำหรับล้างสาย (Flush) ประมาณ 1 แก้ว
ภาชนะใส่อาหาร: แก้วหรือถ้วยสะอาด
อุปกรณ์ทำความสะอาด: สำลีชุบแอลกอฮอล์ 70% หรือน้ำต้มสุก
ผ้ากันเปื้อน: สำหรับรองใต้คางหรือหน้าท้องผู้ป่วย
2. ขั้นตอนการเตรียมผู้ป่วย
แจ้งผู้ป่วย: บอกกล่าวว่าจะให้อาหารแล้วนะ เพื่อให้ผู้ป่วยผ่อนคลาย
จัดท่า (สำคัญมาก): ปรับเตียงหรือหนุนหมอนให้ผู้ป่วย นั่งหรือนอนหัวสูง 30-45 องศา
ทำความสะอาด: ล้างมือผู้ดูแลให้สะอาดด้วยสบู่
3. ขั้นตอนการปฏิบัติ (The Procedure)
ขั้นตอนที่ 1: ตรวจสอบตำแหน่งและอาหารค้าง
เปิดจุกสายยาง (พับสายไว้ก่อนเสมอเพื่อกันลมเข้า) ต่อไซริงค์เข้ากับสายยาง
ดูดเช็กอาหารค้าง (Residual): ดึงลูกสูบเบาๆ ดูว่ามีอาหารเหลือจากมื้อที่แล้วไหม
ถ้ามี น้อยกว่า 100 ซีซี: ดันกลับคืนเบาๆ แล้วเริ่มให้อาหารได้
ถ้ามี มากกว่า 100-150 ซีซี: ดันกลับคืน และ เลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง
ขั้นตอนที่ 2: เริ่มให้อาหาร (Feeding)
ล้างสายก่อน: เทน้ำต้มสุก 10-20 ซีซี ลงในไซริงค์ (ที่ถอดลูกสูบออกแล้ว) ปล่อยให้ไหลลงช้าๆ เพื่อหล่อลื่น
เติมอาหาร: เทอาหารใส่ไซริงค์ ยกสูงกว่าตัวผู้ป่วยประมาณ 1 ฟุต (30 ซม.) ปล่อยให้ไหลตามแรงโน้มถ่วง
ควบคุมความเร็ว: อย่าให้ไหลเร็วเกินไป (เฉลี่ย 1 มื้อควรใช้เวลา 30-45 นาที)
ระวังลม: อย่าปล่อยให้อาหารหมดก้นไซริงค์จนเห็นรู ให้รีบเติมอาหารมื้อต่อไปทันทีเพื่อกันอากาศเข้าท้อง
ขั้นตอนที่ 3: การล้างสายหลังอาหาร (Flush)
เมื่ออาหารเกือบหมด ให้เทน้ำต้มสุกตามลงไป 30-50 ซีซี
สังเกตให้สายยางสะอาดใส ไม่มีคราบอาหารเกาะ (เพื่อป้องกันสายตันและบูดเน่า)
ขั้นตอนที่ 4: การปิดสาย
พับสายยาง ก่อนดึงไซริงค์ออก
ใช้สำลีชุบแอลกอฮอล์เช็ดจุกปิดและข้อต่อให้สะอาด แล้วปิดจุกให้แน่น
4. การดูแลหลังให้อาหาร
ห้ามนอนราบ: ให้ผู้ป่วยคงท่านั่งหรือหัวสูงต่ออีกอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อป้องกันกรดไหลย้อนและการสำลัก
สังเกตอาการ: ดูว่ามีอาการท้องอืด ไอ หอบ หรือขย้อนอาหารออกมาหรือไม่
ทำความสะอาดอุปกรณ์: ล้างไซริงค์และภาชนะด้วยน้ำยาล้างจาน ล้างน้ำสะอาด และผึ่งให้แห้งในที่สะอาด
💡 ข้อควรระวังพิเศษ
หากผู้ป่วยไอหรือสำลักระหว่างให้: ให้ หยุด ทันที พับสาย และตะแคงหน้าผู้ป่วยเพื่อป้องกันอาหารลงปอด
ยา: หากมีข้อแนะนำให้ยา ให้บดยาให้ละเอียดละลายน้ำ และให้แยกมื้อจากอาหาร (ล้างสายก่อนและหลังให้ยาเสมอ)
